Uw reukvermogen trainen

Uw reukvermogen verbeteren door geurtraining? Het klinkt misschien vreemd maar het is zeker zinvol. Het trainen van spieren door naar de sportschool te gaan of het dagelijks beoefen van een muziekinstrument zorgt ervoor dat u (hopelijk) progressie maakt in datgene wat u beoefent. Zo moet u het trainen van het reukvermogen ook zien. Het is als het ware fysiotherapie voor de neus. Dat het trainen uw reukvermogen ook daadwerkelijk nut heeft blijkt uit diverse studies en onderzoeken. Het is echter niet zinvol bij elke aandoening van het reukvermogen. Op deze pagina zullen wij meer achtergrond informatie geven over geurtraining.

Onderzoek naar geurtraining

In 2009 heeft Professor Thomas Hummel van de Universiteit van Dresden een onderzoek gestart waarbij werd gekeken of het dagelijks, intensief ruiken aan verschillende geuren een positief effect heeft op het reukvermogen. Het onderzoek duurde 12 weken en werd uitgevoerd onder een groep mensen met anosmie. Deze mensen hadden allemaal hun reukvermogen verloren door hoofdletsel, ernstige infectie van de bovenste luchtwegen, of andere niet verklaarbare redenen. De ene groep moest dagelijks ruiken aan vier verschillende geuren (roos, eucalyptus, citroen en kruidnagel) in de ochtend en avond over een periode van 12 weken. De andere groep nam geen deel aan de geurtraining. Beide groepen werden aan het begin en het einde van het onderzoek getest op geur met behulp van de Sniffin’ Sticks geurpennen. Hieruit bleek dat een groot percentage van de groep mensen die de geurtraining hadden gevolgd een betere score hadden op de geurtesten aan het einde van het onderzoek in vergelijking met de groep die geen geurtraining hadden gevolgd.

Naast het onderzoek van Dr. Hummel zijn er ook nog diverse andere onderzoeken geweest naar het effect van geurtraining waaruit blijkt dat het 2 maal daags ruiken van geuren een positief effect heeft op de ontwikkeling van het geurvermogen. Het effect is met name merkbaar bij het dagelijks trainen van het reukvermogen gedurende 6-7 maanden. Het effect van de geurtraining is echter sterk afhankelijk per aandoening. Het is dus zeker geen geneesmiddel maar een manier om het herstel te versnellen en te stimuleren.

Geurtraining met de Hummel methode

De meest gebruikte geurtraining is gebaseerd op het onderzoek van Professor Thomas Hummel van de Universiteit van Dresden. Deze training bestaat uit 2 maal per dag intensief ruiken aan 4 verschillende geuren: roos, eucalyptus, citroen (limoen) en kruidnagel. Dit is de oorspronkelijke geurtraining zoals die veel voorgeschreven is door (KNO) artsen wereldwijd. Deze training kunt uitvoeren met behulp van 4 geurstiften.

Deze stiften zijn in samenwerking met Dr. Hummel ontwikkeld door de firma Burghart en via onze webshop te verkrijgen. Het voordeel van deze stiften is dat ze lang houdbaar zijn (ca. 1-1,5 jaar) en makkelijk in gebruik zijn. Het zijn als het ware 4 viltstiften die niet voorzien zijn van inkt maar van natuurlijke geurstoffen. Iedere stift is voorzien van een houdbaarheidsdatum zodat u zeker van bent dat de stiften nog de juiste geursterkte hebben en betrouwbaar zijn voor de training. Als alternatief voor de geurstiften kunt u ook gebruik maken van bijvoorbeeld etherische oliën.

De geuren die zijn gekozen door Dr. Hummel zijn roos, eucalyptus, citroen (limoen) en kruidnagel. Zoals de smaken zijn geclassificeerd in zoet, bitter, zuur en zout is er ook getracht om geuren te classificeren. In 1916 heeft Hans Henning geprobeerd om de geuren in 6 categorieën op te delen. Hieruit kwamen de volgende geursoorten (geur prisma): bloemen (zoals lavendel of rozenblaadjes), etherisch (zoals ether of reinigingsvloeistof), harsachtig (zoals hars of terpentijn), kruidig (zoals kaneel of nootmuskaat), bedorven (zoals uitwerpselen of rotte eieren) en verbrand (zoals teerolie), waarbij de eerste vier nauw verwant zijn en worden afgebeeld als de hoekpunten van een vlak van een prisma (zie afbeelding). Dit wordt ook wel de geurprisma genoemd.

De door Dr. Hummel gekozen geuren voor de 4 stiften zijn op deze geursoorten gebaseerd:

  • Bloemen: roos
  • Fruitig: citroen
  • Kruidig: kruidnagel
  • Harsachtig: eucalyptus

De werking van de geurtest

Als u begint met het gebruiken van de stiften is de kans groot dat u in het begin zult u geen geur waarnemen. Het is echter belangrijk om u te concentreren op het kleine beetje geur dat u eventueel wel ruikt. Twee keer per dag moet u de stiften met de 4 geuren intensief ruiken. In totaal zal dit ongeveer een paar minuten per dag in beslag nemen. Neem tussen de verschillende geuren een kleine pauze zodat uw reukorgaan ook echt het verschil tussen de geuren kan waarnemen.

Postvirale patiënten

Voor postvirale patiënten kan het zijn dat het waarnemen van geuren sterk verstoord is. Dit staat ook wel bekend als parosmie. In dit geval zullen de geuren die u waarneemt sterk afwijken van wat u verwacht te ruiken. Dit is normaal al hoewel het zeer frustrerend kan zijn. Het beste advies bij parosmie is om de geurtraining vol te houden. Het  stimuleren van het reukorgaan is therapeutisch en zal het herstelproces versnellen.

Periode van de training

Om effect te merken van de geurtraining moet u de training gedurende meerdere maanden uitvoeren. Uit diverse onderzoeken is gebleken dat het eerste resultaat vaak na 6-7 maanden merkbaar is. Ook is het belangrijk dat u het dagelijks doet. In de ochtend en in de avond. Leg de geurstiften (of olies) op een handige plek zodat u het niet vergeet en u uw reukvermogen dagelijks kunt trainen.

Is geurtraining voor mij geschikt?

Het verliezen of ontbreken van het geurvermogen kan verschillende oorzaken hebben. Sommige mensen worden geboren zonder reukvermogen. Dit staat bekend als anosmie. Andere verliezen hun geurvermogen na traumatische hersenschade, na een virusinfectie of een langdurige verkoudheid. Geurtraining is over het algemeen geschikt voor alle mensen die enige vorm van natuurlijk herstel aan het reukvermogen hebben en al geurprikkels kunnen waarnemen. Ook al zijn maar zeer minieme geurprikkels of geurwaarnemingen die nergens op slaan dit kan voldoende zijn voor het trainen van het geurvermogen. Geurtraining is geen geneesmiddel maar een manier om het herstel te versnellen en te stimuleren. Zie het als een vorm van fysiotherapie voor de neus.

In diverse klinische studies is het effect van geurtraining onderzocht. Het blijkt dat het trainen van het reukvermogen het meeste nut heeft bij mensen met een post viraal verlies van het reukvermogen. Daarnaast wijst onderzoek er ook op dat geurtraining een positief heeft op de ontwikkelen van het reukvermogen bij traumatisch hersenletsel. Bij traumatisch hersenletsel hangt het effect af van hoe ernstig het oorspronkelijke letsel was. In alle gevallen is het aan te raden om de geurtraining zo snel mogelijk te starten na het verlies van het geurvermogen. Zelfs bij gevallen van anosmie en bij post virale patiënten die geen enkel reukvermogen hebben kan het zinvol zijn om de geurtraining uit te voeren.

Hoe werkt de geurtraining?

Geurtraining stimuleert het olfactorische gedeelte in de hersenen. Uit klinische studies is gebleken dat mensen die de geurtraining hebben uitgevoerd een verbeterd reukvermogen hebben in vergelijking met mensen die geen geurtraining hebben uitgevoerd. De deelnemers van het onderzoek moesten een identificatie en een discriminatie geurtest uitvoeren. Hieruit kwamen met de mensen die hun reukvermogen hadden getraind sterker uit de test. In dit onderzoek heeft men een gedeelte van de deelnemers de geurtraining uitgevoerd met sterke geuren en daarnaast een gedeelte van de deelnemers de training met minder sterke geuren. Hieruit bleek dat de groep met de sterke geuren betere resultaten hadden bij de geurtesten. Hieruit blijkt dat de concentratie (sterkte) van de geuren erg belangrijk zijn. Met behulp van de gestandaardiseerde geurstiften van Burghart is de gebruiker zeker van een juiste concentratie geur. Daarbij zijn de geurstiften ook voorzien van een houdbaarheidsdatum zodat u zeker weet dat de stiften nog betrouwbaar en bruikbaar zijn.

Een interessant interview met Nancy Rawson over wat er precies gebeurd tijdens geurtraining kunt u hier lezen. 

Hou de voortgang bij

Het is raadzaam en interessant om een logboek bij te houden van de geurtraining. Maak notities van wat u waarneemt zodat u eventuele progressie kunt waarnemen. Dit hoeft niet dagelijks maar 1 keer per week of 2 weken is meer dan voldoende. Belangrijk is dat u geduld heeft en de training consistent uitvoert. De zenuwen die het olfactorische systeem herstellen helaas maar langzaam waardoor geduld en volhouden belangrijk zijn.

Professioneel advies

Heeft u een geurafwijking en weet u niet zeker wat er aan de hand is? Neem dan contact op met uw huisarts voor verder advies. Er kunnen verschillende oorzaken zijn voor het verlies van reukvermogen en kunnen een grote impact hebben op uw gezondheid. Het kan zijn dat uw aandoening (zoals bijvoorbeeld anosmie) niet wordt herkend door een arts wat frustraties met zich meebrengt. Het is daarom raadzaam om u te verdiepen in geurverlies voordat u uw (huis)arts bezoekt. De universiteit van Dresden heeft een informatie brochure voor patiënten opgesteld met nuttige en betrouwbare informatie.

Ook zijn er diverse stichtingen waar u kunt informeren naar meer informatie zoals de anosmievereniging (www.reuksmaakstoornis.nl) en het reuk- en smaak centrum (www.reukemsmaakcentrum.nl).

Tips voor het trainen van het geurvermogen

  • Het is belangrijk om de verschillende geuren 2 keer per dag te ruiken. Bij voorkeur in de ochtend en avond.
  • Ontspan en haal adem op een natuurlijke manier.
  • Ruik niet overdreven hard of te lang. 10 seconden per geur is voldoende.
  • Probeer naast de 4 geuren ook andere dingen te ruiken. Bijvoorbeeld kruiden, bloemen in de tuin of parfums. Alles wat veilig is om te ruiken helpt bij de stimulering van het reukvermogen.
  • Blijft de training volhouden, stop niet. Bij sommige mensen is het eerste effect al na enkele weken merkbaar maar in andere gevallen kan dit maanden duren. Een positief is helaas niet voor iedereen verzekerd maar het is het proberen waard. Veel succes gewenst!

De geurtraining set bestellen

Via onze webshop kunt u de officiële Duft Quartett (geur kwartet) bestellen. Deze gestandaardiseerde set is ontwikkeld door de firma Burghart in samenwerking met Dr. Hummel. De 4 stiften worden geleverd in een doosje inclusief handschoenen en Nederlandstalige handleiding. Iedere stift is voorzien van een houdbaarheidsdatum zodat u verzekerd bent van betrouwbare stiften. De stiften kunt u bij kamertemperatuur bewaren en bevatten 100% natuurlijke geurstoffen. Deze 4 geurstiften hebben wij standaard uit voorraad leverbaar.

Soorten reukstoornissen

De volgende reukstoornissen zijn te onderscheiden:

  • Anosmie: het totale verlies van het reukvermogen. Waarbij onderscheid gemaakt kan worden tussen selectieve en complete anosmie. Zoals de naam al doet vermoeden gaat het bij selectieve anosmie om het niet kunnen ruiken van bepaalde geuren. Bij complete anosmie zal de persoon geen enkele geur meer kunnen waarnemen.
  • Hyposmie: een verminderd reukvermogen. Dit is een kwantitatieve reukstoornis en komt voor in verschillende gradaties: mild, gemiddeld en ernstig. Deze vorm van reukvermogen verlies komt vaak voor bij veroudering en is niet omkeerbaar.
  • Parosmie: een dit is een kwalitatieve reukstoornis waarbij geuren nog wel worden waargenomen maar waarbij de geuren op een andere manier geregistreerd worden dan gebruikelijk. Bij registratie van de geuren bij parosmie kan er onderscheid worden gemaakt tussen:
    • Euosmie: geuren worden waargenomen als prettige geuren
    • Troposmie: geuren worden waargenomen als vieze of onprettige geuren
  • Hyperosmie: dit is aan de orde als een persoon geuren overmatig waarneemt. De geuren worden op de juiste manier waargenomen maar op een hogere intensiteit.
  • Agnosmie: geuren worden wel waargenomen maar de persoon is niet in staat om deze geuren te benoemen.

Smaakstoornissen

Naast reukstoornissen kan er ook sprake zijn van een smaakstoornis. Smaakstoornissen komen minder vaak voor dan reukstoornissen. Een smaakstoornis kunnen veroorzaak worden door schade aan het gezicht of de smaakpapillen. Dit kan veroorzaakt worden door bijvoorbeeld een operatie, infectie of trauma.

Aangezien geuren een grote invloed hebben op smaak denken veel mensen die een reukstoornis hebben dat ze ook last hebben van een smaakstoornis. Een verminderd reukvermogen wordt vaak ten onrechte verward met een verminderd smaakvermogen. Wanneer we spreken over smaak bedoelen we de basissmaken zoet, zuur, zoet en bitter. Daarnaast is er ook nog een vijfde smaak te benoemen: umami. Umami wordt vaak omschreven als hartig.

De volgende smaakstoornissen zijn te benoemen:

  • Ageusie: een persoon kan 1 of meer basissmaken niet meer waarnemen. In dit geval is er sprake van het ontbreken van het smaakvermogen. Deze stoornis kan aangeboren zijn en staat dan bekend als congenitale ageusie.
  • Hypogeusie: hierbij gaat het om een verminderd smaakvermogen. Een veel voorkomende oorzaak van deze stoornis is een vermindering van speekselproductie (xerostomie) maar komt ook veel voor bij ouderen. Door veroudering zal de gevoeligheid van de smaakpapillen afnemen.
  • Fantogeusie: er worden smaken waargenomen zonder dat de smaak gestimuleerd worden. Dit is als waren een smaakhallucinatie. Dit komt vaak voor door medicatiegebruik, de persoon neemt dan bijvoorbeeld ee metalige of zoute smaak in de mond waar zonder stimulus van buitenaf.
  • Parageusie: smaken worden nog wel waargenomen maar ze worden verkeerd waargenomen. Dit kan leiden tot een smaak van vies terwijl het een normale smaak had moeten zijn. Een misinterpretatie van smaak. Opvallend is dat het voornamelijk gaat om vieze smaken bij normaal gesproken plezierige smaken, dit staat bekend als dysgeusie.
  • Hypergeusie: een overmatig sterke waarneming van smaak. Je ziet dit vaak als bijwerking van een medische behandeling. De persoon krijgt over het algemeen een overgevoeligheid voor 1 van de basissmaken. Deze stoornis verdwijnt vaak weer na het beëindigen van de medische behandeling.
  • Gustatorische agnosie: smaken worden waargenomen maar de persoon kan de smaken niet benoemen.

Smaakstrips

Voor het testen van smaak leveren wij de Burghart smaakstrips. Deze strips kunnen testen op de basissmaken zoet, bitter, zout en zuur maar er zijn ook aanvullende strips leverbaar voor de smaak umami. Voor meer informatie over de beschikbare smaakstrips klikt u hier.